Kỹ thuật phủ bạt nilon (hay màng phủ nông nghiệp) quanh gốc sầu riêng là một trong những giải pháp kỹ thuật then chốt, được áp dụng phổ biến trong canh tác sầu riêng hiện đại — đặc biệt là trong quy trình xử lý ra hoa trái vụ (xiết nước/đậy bạt) và quản lý vườn cây bền vững.
Ý nghĩa của việc phủ bạt nilon quanh gốc sầu riêng
Điều tiết ra hoa (Tạo mầm hoa và xử lý ra hoa trái vụ)
- Tạo hiện tượng “sốc khô” nhân tạo: Sầu riêng là cây ăn quả cần một thời gian khô hạn nhất định (từ 14–21 ngày) để phân hóa mầm hoa (mắt cua). Trong điều kiện thời tiết thất thường hoặc mùa mưa, việc phủ bạt nilon ngăn hoàn toàn nước mưa thấm vào vùng rễ, giúp nhà vườn chủ động tạo độ khô hạn triệt để.
- Tăng hiệu quả phun thuốc kích hoa: Khi gốc được đậy kín, hóa chất xử lý ra hoa (như Paclobutrazol) bám trên thân lá phát huy tác dụng tối đa mà không bị mưa làm rửa trôi hoặc làm loãng nồng độ thuốc dưới đất.
Điều tiết độ ẩm đất & Bảo vệ hệ rễ
- Ngăn úng nước mùa mưa: Màng nilon giúp nước mưa chảy dạt ra ngoài rìa tán (xuống mương thoát nước), giữ cho tầng đất mặt quanh gốc không bị nhão, úng ngập — nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh thối rễ (Phytophthora).
- Giữ ẩm mùa khô: Nếu sử dụng các loại bạt chuyên dụng giữ ẩm vào mùa nắng, bạt giúp hạn chế bốc hơi nước, giữ cho tầng đất rễ luôn duy trì độ ẩm vừa đủ, giảm số lần tưới.
Chống cỏ dại hiệu quả
- Bạt nilon che phủ hoàn toàn ánh sáng mặt trời chiếu xuống mặt đất. Cỏ dại bên dưới không thể quang hợp để phát triển, giúp triệt tiêu cỏ dại quanh gốc mà không cần tốn chi phí thuê nhân công làm cỏ hay sử dụng thuốc trừ cỏ gây hại cho đất và rễ sầu riêng.
Hạn chế thất thoát phân bón
- Phân bón (đặc biệt là các loại phân dễ bay hơi như Urê hoặc dễ bị xói mòn như Lân, Kali) khi bón dưới màng phủ sẽ không bị mưa rào xói mòn hay rửa trôi xuống mương.
- Dinh dưỡng được giữ lại trọn vẹn trong vùng rễ tơ, giúp cây hấp thụ tối đa và tiết kiệm chi phí phân bón đáng kể.
Kỹ thuật phủ bạt nilon đúng cách cho sầu riêng
Để bạt nilon phát huy tối đa công dụng mà không gây tác dụng ngược (như hầm hơi, nóng rễ), bà con cần thực hiện theo các bước kỹ thuật sau:
1.Chuẩn bị mặt bằng và dọn dẹp gốc:
- Dọn sạch cỏ dại, cành khô, rác thải xung quanh gốc và dưới mô sầu riêng.
- San phẳng mặt mô/mặt đất quanh gốc, tạo độ dốc nhẹ từ trong gốc ra ngoài rìa tán để nước mưa dễ dàng chảy thoát ra mương.
- Phun thuốc phòng trừ nấm bệnh và tuyến trùng hại rễ trước khi phủ.
2.Lựa chọn loại bạt phù hợp:
- Xử lý ra hoa (Xiết nước): Dùng bạt nilon trong suốt hoặc bạt nilon màu xám/bạc có độ dày từ 2.5–3 Dem.
- Kích thước bạt: Phải phủ rộng qua khỏi đường kính tán cây ít nhất 0.5–1 mét (vì hệ rễ tơ hấp thụ dinh dưỡng vươn xa bằng hoặc rộng hơn tán cây).
3.Thao tác phủ và cố định bạt:
- Phủ bạt từ mép gốc ra đến ngoài rìa tán. tại vị trí cổ gốc, buộc túm bạt ôm nhẹ vào thân cây (cao hơn mặt đất 20–30 cm) để nước mưa chảy trên thân không lọt vào trong gốc.
- Vuốt bạt thật căng phẳng theo độ dốc của mô đất để không tạo thành các “lòng chảo” đọng nước mưa trên mặt bạt.
- Dùng ghim sắt, cọc tre hoặc chèn đất/bao cát ở các mép ngoài cùng để giữ cố định bạt, tránh bị gió lốc tốc ngược.
4.Quản lý và tháo dỡ bạt đúng thời điểm:
- Trong suốt thời gian đậy bạt làm hoa, thường xuyên kiểm tra các rãnh thoát nước xung quanh mương để đảm bảo nước chảy thông suốt.
- Thời điểm dỡ bạt: Sau khi cây ra mắt cua sáng rõ (dài khoảng 2–3 cm) và đều trên các cành mang trái, tiến hành dỡ bạt từ từ, tưới nước lại nhẹ nhàng để cây phục hồi.
Một số lưu ý khi phủ bạt
- Tránh hiện tượng “hầm hơi”: Không phủ bạt quá sát ôm chặt lấy mặt đất khi thời tiết nắng nóng đỉnh điểm mà không có khoảng thoát khí, vì nhiệt độ tích tụ bên dưới có thể làm “luộc” chín hệ rễ tơ nằm gần mặt đất.
- Thoát nước mương rãnh: Phủ bạt chỉ hiệu quả khi hệ thống mương rãnh trong vườn thoát nước tốt. Nếu mực nước ngoài mương quá cao, nước vẫn sẽ ngấm ngược vào mô đất từ bên dưới.
