Giai đoạn 1: Kiến thiết cơ bản – Định hình bộ rễ và bộ khung (Năm 1 – 3)
Đây là giai đoạn đặt nền móng cho sức khỏe và năng suất của cây sau này. Ở thời kỳ này, cây tập trung toàn bộ năng lượng để phát triển hệ thống rễ và sinh trưởng thân, cành.
- Năm thứ 1: Cây mới xuống giống còn rất yếu. Rễ tơ chưa phát triển mạnh, cây dễ bị sốc nhiệt và tổn thương do nắng gắt hoặc úng nước. Nhiệm vụ trọng tâm là che mát, giữ ẩm, tưới nước đều đặn và bổ sung các chất kích rễ (như Humic, Fulvic) cùng phân hữu cơ hoai mục.
- Năm thứ 2 – 3: Cây bắt đầu bứt phá về chiều cao và tán lá. Cây xuất hiện các cơi đọt liên tục. Nhà vườn cần chú ý cắt tỉa tạo tán, chọn giữ lại các cành cấp 1 mọc ngang, khỏe mạnh, cách mặt đất ít nhất 50 – 60 cm để làm cành mang trái sau này.
- Chăm sóc trọng tâm: Phòng trừ triệt để rầy nhảy, nhện đỏ và sâu ăn lá mỗi khi cây nhú đọt non (mũi giáo). Nếu đọt bị sâu rầy tấn công, cây sẽ bị còi cọc và chậm phát triển đáng kể.
Giai đoạn 2: Tiền kinh doanh – Chuẩn bị làm bông (Năm thứ 4)
Đến năm thứ 4, bộ khung cành đã vững chắc, cây đạt đủ độ trưởng thành để bắt đầu bước vào giai đoạn cho trái bói (vụ thu hoạch đầu tiên).
- Đặc điểm: Cây giảm bớt tốc độ phát triển chiều cao, các cành mang trái bắt đầu hóa gỗ hoai và tích lũy dinh dưỡng để chuẩn bị phân hóa mầm hoa.
- Kỹ thuật xử lý: Nhà vườn cần tiến hành siết nước (tạo khô hạn nhân tạo) kết hợp với phun phân bón lá giàu Lân và Kali (như MKP) để hỗ trợ quá trình phân hóa mầm hoa. Khi cây xuất hiện mầm hoa (mắt cua) ở dưới bụng các cành cấp 1, quá trình làm bông chính thức thành công.
Giai đoạn 3: Ra hoa và đậu trái (Tháng 12 – Tháng 3 năm sau)
Giai đoạn này quyết định trực tiếp đến số lượng quả trên cây, kéo dài khoảng 2 – 2,5 tháng từ khi nhú mắt cua đến khi hoa nở xong.
- Sự phát triển của hoa: Mắt cua vươn dài thành nụ hoa. Hoa sầu riêng mọc thành từng chùm dưới cành. Trước khi hoa nở khoảng 7 – 10 ngày, nhà vườn cần tỉa bớt các chùm hoa ở đầu cành hoặc quá sát thân, chỉ giữ lại các chùm hoa khỏe mạnh ở vị trí cành to.
- Xổ nhụy và đậu trái: Hoa sầu riêng thường nở và xổ nhụy vào chiều tối đến đêm (khoảng 18h – 22h). Lúc này, thụ phấn bổ sung bằng tay hoặc nhờ gió/côn trùng sẽ giúp trái tròn đều, không bị lép hộc.
- Lưu ý quan trọng: Trong thời gian xổ nhụy, cần giảm 20 – 30% lượng nước tưới và tuyệt đối không bón phân hóa học có hàm lượng Đạm cao để tránh tình trạng cây đi đọt làm rụng hoa và trái non.
Giai đoạn 4: Nuôi trái và phát triển chất lượng (Tháng 3 – Tháng 7)
Sau khi xổ nhụy thành công, trái sầu riêng bước vào giai đoạn lớn nhanh về kích thước và tích lũy cơm (thịt quả). Giai đoạn này kéo dài từ 100 đến 120 ngày tùy thuộc vào giống (sầu riêng Ri6 hay Thai/Dona).
- Tháng thứ 1 (Trái non): Cây trải qua đợt rụng trái sinh lý đợt 1 và đợt 2. Tiến hành tỉa trái định kỳ, loại bỏ những trái cong queo, sâu bệnh, dị hình, chỉ giữ lại số lượng trái vừa sức với cành nuôi.
- Tháng thứ 2 – 3 (Lớn trái & chạy hộc): Trái tăng nhanh về trọng lượng và đường kính. Cần cung cấp đầy đủ nước tưới và bón phân cân bằng (như NPK 15-15-15 hoặc 12-12-17) kết hợp bổ sung Canxi, Bo, Magie để vỏ trái xanh, gai đều và không bị nứt đĩa.
- Tháng thứ 4 (Vào cơm & chín): Trái bắt đầu chuyển hóa tinh bột thành đường, tạo màu vàng và hương thơm đặc trưng. Trước khi thu hoạch 15 – 20 ngày, tăng cường bón phân Kali Sunfat (K2SO4) để cơm dẻo, ngọt béo, lên màu đẹp và không bị sượng.
Giai đoạn 5: Thu hoạch và Phục hồi vườn cây (Tháng 7 – Tháng 9)
Khi quả đạt độ chín sinh lý (gai nở phẳng, rãnh gai chuyển màu vàng xám, gõ nghe tiếng bộp bộp), nhà vườn tiến hành cắt quả.
- Thu hoạch: Cắt trái nhẹ tay, tránh làm dập gai hoặc đứt đỉa trái.
- Phục hồi sau thu hoạch: Sau cả một mùa vụ trút sức nuôi trái, cây sầu riêng rất kiệt quệ. Cần tiến hành rửa vườn (phun thuốc trừ nấm bệnh), cắt tỉa bỏ cành khô, cành sâu bệnh, cành tăm trong tán. Tiếp đó, bón lượng lớn phân hữu cơ kết hợp phân Đạm cao để kích thích cây ra lại 2 – 3 cơi đọt mới, sẵn sàng năng lượng cho vụ mùa tiếp theo.
