Bệnh sương mai không chỉ hại lá mà còn tấn công lên cành non, nụ và đài hoa hồng. Đặc biệt bệnh phát triển cực kỳ nhanh, mạnh khi gặp điều kiện thuận lợi gây thiệt hại lớn trên vùng diện tích rộng. Vậy nguyên nhân gây bệnh là gì? Những yếu tố nào giúp bệnh bùng phát và gây hại? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé.
1. Nguyên nhân và điều kiện phát triển bệnh sương mai trên hoa hồng
Nguyên nhân gây bệnh
Bệnh sương mai hại hoa hồng do loài nấm giả thuộc chi Peronospora (chủ yếu là loài Peronospora sparsa hoặc Pseudoperonospora sparsa) gây ra. Nấm bệnh tồn tại thời gian dài trong tàn dư lá bệnh rụng dưới gốc, trong đất hoặc ẩn sâu bên trong các vết bệnh trên thân, cành của cây hoa hồng. Khi gặp điều kiện thời tiết thích hợp, các bào tử nấm sẽ phát tán mạnh mẽ nhờ gió, nước mưa hoặc nước tưới.
Điều kiện thuận lợi để bệnh bùng phát và lây lan
Độ ẩm không khí cao: Độ ẩm vườn hoặc không khí trên 80% là điều kiện tối ưu để bào tử nấm nảy mầm và xâm nhập vào mô lá. Bệnh thường bùng phát mạnh vào mùa mưa, hoặc vào những ngày có nhiều sương mù vào sáng sớm và đêm muộn.
Nhiệt độ mát mẻ: Nấm gây bệnh sương mai phát triển cực kỳ mạnh trong khoảng nhiệt độ từ 15°C – 22°C. Đây là lý do bệnh thường xuất hiện nhiều vào cuối đông, đầu xuân hoặc các thời điểm giao mùa.
Tập quán canh tác chưa hợp lý:
- Tưới nước sai thời điểm: Tưới nước phun mưa lên tán lá vào chiều tối hoặc ban đêm khiến lá bị ướt sương kéo dài qua đêm, tạo môi trường hoàn hảo cho nấm xâm nhập.
- Mật độ trồng quá dày: Trồng cây chen chúc, thiếu ánh nắng mặt trời và không gian thông thoáng khiến ẩm độ trong tán cây luôn ở mức cao.
Chế độ dinh dưỡng mất cân đối:
- Bón thừa phân đạm (N) làm cho các mô tế bào của lá non mềm yếu, vách tế bào mỏng, giúp nấm dễ dàng tấn công.
- Thiếu hụt các chất dinh dưỡng giúp tăng sức đề kháng như Kali, Canxi hoặc thiếu vi lượng.
2. Triệu chứng bệnh sương mai trên hoa hồng
Triệu chứng bệnh trên lá
Giai đoạn đầu bệnh thường xuất hiện các đốm nhỏ màu vàng nhạt, xám nhạt hoặc hơi trong nằm rải rác trên phiến lá, lá có hiện tượng cong vẹo nhẹ.
Khi bệnh nặng, các đốm bệnh lan rộng, chuyển sang màu nâu tím, nâu đỏ hoặc có quầng cháy xém. Do bị giới hạn bởi các gân lá nên vết bệnh thường có hình góc cạnh (đa giác). Ngay dưới các vết đốm ở mặt trên, mặt dưới lá xuất hiện một lớp mốc hoặc bông mịn màu trắng xám/tím nhạt (đây là ổ bào tử nấm và là căn cứ chính xác nhất để phân biệt với các bệnh khác). Chính điều này khiến lá nhanh chóng chuyển vàng, khô xoăn lại và rụng hàng loạt chỉ sau vài ngày, khiến cây bị trơ trụi lá.
Triệu chứng trên cành, thân và nụ hoa
Khi cây hoa hồng nhiễm bệnh, các cành non sẽ xuất hiện vết thâm tím hoặc nâu đỏ, có thể bị nứt dọc. Nụ hoa và đài hoa bị đốm, méo mó, thối đen hoặc khó nở.
3. Biện pháp xử lý và phòng ngừa bệnh sương mai hại hoa hồng
Cách xử lý khi cây đã mắc bệnh
Khi phát hiện cây chớm xuất hiện các triệu chứng bệnh, cần xử lý nhanh chóng để ngăn chặn lây lan.
Bước 1: Cắt tỉa tiêu hủy
Cắt bỏ ngay lập tức các lá, cành hoặc nụ hoa bị nhiễm bệnh nặng. Gom gọn vào túi nilon đem vứt bỏ (hoặc đốt) để cắt đứt nguồn phát tán bào tử nấm; tuyệt đối không vứt lá bệnh quanh gốc cây.
Bước 2: Điều chỉnh chế độ tưới
Tạm ngưng tưới phun lên tán lá. Chuyển sang tưới gốc vào buổi sáng để làm khô ráo môi trường xung quanh.
Bước 3: Phun thuốc bảo vệ thực vật
Phun kỹ ở cả hai mặt lá, đặc biệt tập trung phun ướt đều mặt dưới lá (nơi ổ bào tử nấm sinh trưởng). Các hoạt chất đặc trị hiệu quả cao bao gồm:
- Metalaxyl / Metalaxyl-M
- Mancozeb kết hợp Dimethomorph
- Fosetyl-Al
- Iprovalicarb kết hợp Propineb
Lưu ý khi phun: Phun định kỳ 7 – 10 ngày/lần nếu thời tiết thuận lợi cho bệnh phát triển. Nên luân phiên thay đổi hoạt chất thuốc sau vài lần phun để tránh tình trạng nấm kháng thuốc.
Biện pháp phòng ngừa chủ động
- Thiết kế không gian trồng thông thoáng: Trồng hoa hồng ở nơi nhận được tối thiểu 6 tiếng nắng trực tiếp mỗi ngày; sắp xếp các chậu cây có khoảng cách hợp lý, không để tán lá đè sát nhau.
- Tưới nước khoa học: Luôn tưới trực tiếp vào gốc cây, không tưới phun mưa và chỉ tưới vào buổi sáng sớm.
- Vệ sinh vườn thường xuyên: Thường xuyên cắt tỉa cành tăm, cành sát gốc, lá già úa; thu gom lá rụng quanh gốc để giữ cho bề mặt đất luôn sạch sẽ, thông thoáng.
- Cân đối dinh dưỡng: Bón phân NPK cân đối, tránh bón thừa đạm làm mềm cây; bổ sung định kỳ các loại phân bón lá chứa Canxi, Kali và các chế phẩm sinh học tăng sức đề kháng (như nấm đối kháng Trichoderma hoặc Chaetomium) để giúp bộ lá cứng cáp, hạn chế nấm xâm nhập.
Với tốc độ lây lan cực nhanh, tiến triển chớp nhoáng và dễ kháng thuốc, bệnh sương mai sẽ rất khó để kiểm soát khi đã bùng phát. Do đó, các biện pháp phòng ngừa sẽ phát huy tác dụng tốt hơn nếu bà con áp dụng đúng lúc, đúng cách. Bên cạnh đó, nhận biết bệnh sớm sẽ giúp công tác xử lý bệnh được nhanh chóng và hiệu quả hơn.
