Giai đoạn nuôi trái là giai đoạn quyết định kích thước trái, độ dày múi, màu vàng cơm, độ ngọt, mùi thơm và tỷ lệ sượng. Phân bón đa lượng (N-P-K) cung cấp “xương sống” dinh dưỡng, trong khi trung lượng (Ca, Mg, S) và vi lượng (Bo, Zn, Mn, Cu…) đóng vai trò then chốt giúp trái phát triển đều, giảm rụng sinh lý, hạn chế bệnh sinh lý như: Sượng cơm, nứt trái, cháy múi, méo trái. Dưới đây là cách bổ sung các nhóm dưỡng chất đa lượng, trung lượng, vi lượng cho sầu riêng giai đoạn nuôi trái.
1. Vai trò của phân bón đối với cây sầu riêng giai đoạn nuôi trái
Vai trò của phân bón ĐA LƯỢNG (N – P – K)
Đạm (N): Thúc đẩy sự phát triển của lá, khung trái và tăng kích thước trái ở giai đoạn đầu. Giúp trái lớn nhanh, xanh tốt. Lưu ý khi thừa đạm giai đoạn cuối dễ gây trái chua, cơm không đều, sượng múi, dày vỏ và cây dễ ra đọt non tranh dinh dưỡng với trái.
Lân (P): Hỗ trợ phát triển rễ, chuyển hóa năng lượng, hình thành tế bào và khung trái. Giúp trái đậu chắc, phát triển đều ở giai đoạn sớm.
Kali (K): Quan trọng nhất giai đoạn nuôi trái, đặc biệt giai đoạn vào cơm. Tăng độ ngọt, mùi thơm, màu vàng đậm của cơm. Làm múi dày, trái bóng đẹp, tăng sức đề kháng với sâu bệnh và điều kiện bất lợi. Giúp vận chuyển đường từ lá vào trái. Nên dùng Kali Sunfat (K₂SO₄) thay vì Kali Clorua để tránh giảm mùi thơm và gây sượng.
Vai trò của Trung lượng (Ca, Mg, S) và Vi lượng
Những yếu tố này dù cây cần ít nhưng thiếu sẽ gây hậu quả nghiêm trọng đến chất lượng trái.
Canxi (Ca): Tăng cường vách tế bào, làm cuống trái và vỏ chắc khỏe. Giảm rụng trái non, nứt trái, nứt gai, cháy múi, thối đít và sượng cơm. Giúp trái đều, bóng đẹp.
Magie (Mg): Thành phần chính của diệp lục, giúp lá xanh, quang hợp mạnh, chuyển hóa đường vào trái. Thiếu Mg khiến lá vàng gân xanh, trái kém phát triển, cơm nhạt màu.
Bo (B): Vi lượng quan trọng nhất cho sầu riêng. Hỗ trợ thụ phấn, đậu trái, vận chuyển đường. Giảm rụng trái non, trái méo, hạt lép, nứt cuống. Giúp cơm phát triển đều, tăng chất lượng. Thiếu Bo rất phổ biến và gây thiệt hại nặng.
Kẽm (Zinc – Zn) và các vi lượng khác (Mn, Cu…)**: Tham gia tổng hợp hormone, enzyme, tăng sức đề kháng, giúp trái phát triển đồng đều và giảm bệnh.
2. Hướng dẫn cách bổ sung phân bón cho cây sầu riêng
2.1. Nguyên tắc chung
Chia nhỏ nhiều lần: Bón 7-15 ngày/lần (hoặc theo giai đoạn) để cây hấp thu tốt, tránh lãng phí và cháy rễ.
- Ưu tiên phun lá cho trung-vi lượng (hấp thu nhanh).
- Kết hợp bón gốc, phun lá và phân hữu cơ.
- Giảm dần đạm (N) ở giai đoạn cuối, tăng kali (K) và Ca-Bo.
- Liều lượng tùy tuổi cây, số trái, giống (Ri6 cần nhanh hơn Monthong 10-15 ngày) và tình trạng đất. Cây lớn, nhiều trái bón nhiều hơn.
2.2. Bổ sung phân đa lượng (NPK) theo giai đoạn
Giai đoạn 1: Trái nhỏ (0-30/45 ngày sau đậu)
- Ưu tiên NPK cân bằng hoặc đạm-lân cao để trái chắc, giảm rụng sinh lý.
- Công thức: NPK 20-20-10, 16-16-16, 15-15-15, 20-20-20+TE, 20-15-5.
- Liều lượng: 0.5 – 2 kg/cây/lần (chia 2-3 lần).
Giai đoạn 2: Trái phát triển nhanh (30/45-70 ngày)
- Duy trì NPK cân bằng, tăng đạm nhẹ nếu cây yếu.
- Công thức: 16-16-16, 17-7-17, 18-8-18, 20-20-15, 20-10-10.
- Liều lượng: 1 – 3 kg/cây/lần.
Giai đoạn 3: Vào cơm / Trái lớn (70 ngày đến thu hoạch)
- Kali cao, giảm mạnh đạm.
- Công thức: 14-7-21, 15-5-20, 12-11-18, 12-12-17+TE.
- Liều lượng: 2 – 4 kg/cây (tùy năng suất).
Hữu cơ: Bón 10-30 kg phân chuồng hoai hoặc 1-5 kg hữu cơ vi sinh/cây/năm, kết hợp tưới amino/humic để cải thiện đất và hấp thu tốt hơn.
2.3. Trung lượng và Vi lượng
Phân bón gốc:
- Canxi Nitrat, MgSO4, Bo, phân trung-vi tổng hợp (trộn với NPK).
- Liều: 0.2-0.5 kg/cây/lần hoặc theo hướng dẫn.
Phân bón phun lá (khuyến cáo mạnh):
- Định kỳ 7-15 ngày/lần, từ trái non đến thu hoạch. Phun mặt dưới lá và trái, sáng sớm/chiều mát.
- Sản phẩm phổ biến: Canxi Bo, Kali Bo, Vino 79, Multi TE, Sealeaf, DG 19 High CaBo, Agrovit Combi, Nutricat…
- Phối hợp: Amino tảo biển + Fulvic + NPK lá 20-20-20.
Lưu ý quan trọng
- Bà con cần tưới nước đều đặn, tránh khô hạn (giai đoạn vào cơm) hoặc úng rễ.
- Quan sát thiếu hụt vườn thường xuyên để bổ sung đúng và đủ các dưỡng chất còn thiết. Thiếu Bo trái sầu thường méo, rụng; thiếu Ca hay gặp hiện tượng nứt, thối; thiếu Mg lá vàng gân xanh.
- Tránh bón thừa đạm giai đoạn cuối khiến trái sầu chua, sượng.
- Phân tích đất/lá định kỳ để bón chính xác.
- Kết hợp dìu đọt, tỉa trái, phòng sâu (sâu đục trái, rệp…).
Trên đây là hướng dẫn kỹ thuật bón phân hiệu quả giúp trái to, ngon, ngọt cho cây sầu riêng giai đoạn nuôi trái. Bà con tham khảo và cân đối với tình hình vườn nhà mình để giúp mang lại năng suất, chất lượng tốt hơn. Chúc bà con mùa màng bội thu.
