Sên trần (hay còn gọi là sên nhớt, sên không vỏ) là một trong những dịch hại đáng lo ngại nhất đối với người làm nông nghiệp. Với đặc tính ưa ẩm ướt, hoạt động mạnh vào ban đêm hoặc những ngày mưa dầm, sên trần phàm ăn và có tốc độ sinh sản nhanh. Chúng không chỉ gây thiệt hại trực tiếp về năng suất mà còn làm giảm giá trị thương mại của nông sản.
1. Tác hại trên cây Thanh long
Thanh long là loại cây có nhiều phần non mềm và mọng nước, chính là nguồn thức ăn yêu thích của sên trần.
- Phá hoại mầm non và cành tơ: Sên trần thường bò lên các trụ thanh long để cắn phá các mầm non vừa nhú. Việc này làm cây mất sức, chậm ra cành mới và ảnh hưởng trực tiếp đến bộ khung tán của cây.
- Tấn công nụ hoa và quả non: Chúng ăn khuyết các nụ hoa, làm rụng nụ. Đối với quả non, sên trần cắn thành những mảng lởm chởm.
- Làm hỏng giá trị thương mại của quả chín: Sên trần cực kỳ thích quả thanh long chín mọng. Chúng cắn rách vỏ, ăn phần thịt quả. Đáng sợ hơn, chất nhầy (nhớt) do sên trần tiết ra khi bò trên quả sẽ tạo điều kiện lý tưởng cho các loại nấm, vi khuẩn xâm nhập, làm quả thối rữa nhanh chóng và hoàn toàn không thể xuất khẩu hay tiêu thụ.
2. Tác hại trên cây Dâu tây
Dâu tây có lẽ là “nạn nhân” chịu thiệt hại nặng nề và rõ rệt nhất từ sên trần do đặc điểm cây thấp, quả thường nằm sát hoặc tiếp xúc trực tiếp với mặt đất.
- Phá hủy quả: Đây là thiệt hại nghiêm trọng nhất. Sên trần khoét những lỗ sâu trên quả dâu chín, hoặc gặm nham nhở bề mặt quả. Chỉ cần một vết cắn nhỏ của sên trần, quả dâu tây cũng sẽ bị loại bỏ hoàn toàn do mất tính thẩm mỹ và dễ bị thối rữa.
- Cắn phá lá non: Trồng dâu tây trong nhà màng hay ngoài trời, nếu độ ẩm cao, sên trần sẽ ăn rách lá non, làm giảm diện tích quang hợp của cây, khiến cây còi cọc, kém phát triển.
- Lây lan mầm bệnh: Lớp nhớt sên trần để lại trên vườn dâu tây là môi trường để nấm Botrytis (gây bệnh mốc xám) phát triển mạnh.
3. Tác hại trên cây Chanh dây (Chanh leo)
Dù là loại cây dây leo có giàn cao, sên trần vẫn có thể gây ra những thiệt hại đáng kể cho chanh dây, đặc biệt là ở giai đoạn cây con.
- Tấn công giai đoạn vườn ươm và cây con: Sên trần rất thích ăn các lá mầm và ngọn non của cây chanh dây mới trồng. Việc ngọn non bị cắn đứt khiến cây không thể leo giàn, phải mất thời gian đâm chồi mới, làm chậm tiến độ sinh trưởng của cả vườn.
- Gây tổn thương thân dây: Trên những thân dây non, sên trần có thể gặm lớp vỏ biểu bì bên ngoài. Những vết thương cơ giới này là “cửa ngõ” để nấm bã trầu hoặc vi khuẩn tấn công, gây ra các bệnh xì mủ, lở cổ rễ hoặc héo rũ.
4. Tác hại trên cây Hồ tiêu
Khác với quả mọng như dâu tây hay thanh long, hồ tiêu chịu tác động của sên trần chủ yếu ở các giai đoạn phát triển mầm và bộ lá.
- Phá hoại vườn ươm: Hom tiêu non đang ra rễ và chồi mới rất dễ bị sên trần ăn trụi lá non trong đêm. Điều này làm tỷ lệ sống của hom tiêu giảm sút đáng kể.
- Cắn phá đọt non ở cây kiến thiết: Sên trần ẩn nấp dưới lớp thảm mục, rơm rạ phủ gốc tiêu (nơi rất ẩm ướt). Ban đêm, chúng bò lên trụ cắn đứt các đọt non, lá non, làm cây tiêu bị tù ngọn, chậm phát triển bộ khung tán.
- Nguy cơ nấm bệnh: Vườn tiêu vốn nhạy cảm với các bệnh do nấm Phytophthora (gây bệnh chết nhanh). Những vết thương hở do sên trần cắn phá ở phần gốc hoặc lá sát đất sẽ tạo điều kiện cho nấm bệnh lây nhiễm vào mùa mưa.
