Quả núc nác (hay còn gọi là mộc hồ điệp, nam hoàng bá) mang lại lợi ích kép khi vừa là một loại thực phẩm độc đáo, vừa là một vị thuốc quý trong y học cổ truyền. Việc tận dụng các diện tích đất hẹp, đất xấu tại nông thôn để trồng loại cây này đang mở ra một hướng đi kinh tế phụ trợ đầy hứa hẹn.
Giá trị của quả Núc nác
Khác với nhiều loại cây trồng chỉ lấy quả làm thực phẩm, núc nác được khai thác triệt để ở nhiều giai đoạn phát triển:
- Giá trị ẩm thực (Khi quả non): Quả núc nác non có vị đắng nhẹ, sau đó là vị ngọt hậu, rất được ưa chuộng trong các món ăn bản địa. Người dân thường nướng chín để bóc lớp vỏ cháy sém bên ngoài, sau đó đem thái nhỏ làm nộm (gỏi), xào thịt bò, hoặc luộc chấm chéo. Hương vị đặc trưng này đang dần trở thành đặc sản được các nhà hàng săn đón.
- Giá trị dược liệu (Khi quả già và hạt): Hạt núc nác (mộc hồ điệp) và vỏ cây (nam hoàng bá) chứa nhiều hoạt chất flavonoid như baicalein, chrysin. Trong y học cổ truyền, chúng được sử dụng làm nguyên liệu chính để bào chế các bài thuốc trị ho lâu ngày, viêm họng hạt, đau dạ dày, viêm gan và mẩn ngứa dị ứng. Nhờ dược tính cao, các nhà máy dược phẩm luôn có nhu cầu thu mua ổn định.
Tiềm năng trồng tại các vùng nông thôn
Núc nác là một loài cây có sức sống mãnh liệt, đặc biệt phù hợp với những khu vực có điều kiện canh tác không lý tưởng:
- Tận dụng không gian hẹp và làm hàng rào: Cây núc nác có dáng mọc thẳng đứng, vươn cao, tán lá không quá xòe rộng nên chiếm rất ít diện tích đất mặt. Bà con hoàn toàn có thể trồng dọc theo các bờ rào, lối đi, hoặc ranh giới phân định đất đai mà không lo cây che khuất ánh sáng của các cây trồng chính khác.
- Thích nghi với đất xấu, đất khô hạn: Đây là giống cây tiên phong, rễ cắm sâu nên chịu hạn cực tốt. Núc nác có thể sinh trưởng bình thường trên các bãi đất trống đồi trọc, đất sỏi đá, hoặc đất cằn cỗi mà các loại hoa màu hay cây ăn quả khác không thể sống được.
- Chi phí chăm sóc gần như bằng “không”: Bản năng sinh tồn tự nhiên giúp núc nác có sức đề kháng cao với sâu bệnh. Người trồng không cần tốn chi phí mua phân bón hóa học hay thuốc trừ sâu, nhờ đó sản phẩm thu hoạch luôn đạt chuẩn “sạch”, đáp ứng tốt yêu cầu khắt khe của thị trường dược liệu.
- Tạo nguồn thu nhập đa dạng: Trồng một lần nhưng thu hoạch nhiều năm. Nông dân có thể bán quả non cho các thương lái cung cấp cho nhà hàng, bán hạt già và vỏ thân cây cho các cơ sở đông y. Đây là mô hình sinh kế phụ trợ rất an toàn, giúp tăng thu nhập trên những diện tích đất vốn bị bỏ hoang.
