Ấu trùng giun huyết (tên khoa học phổ biến là Chironomus tepperi) là một trong những loài dịch hại gây lo ngại nhất đối với các ruộng lúa gieo sạ, đặc biệt là hình thức gieo sạ trên mặt nước.
1. Đặc điểm nhận dạng
- Hình dáng: Ấu trùng có màu đỏ tươi đến đỏ sẫm đặc trưng với phần đầu tách biệt rõ rệt.
- Kích thước: Khi trưởng thành, ấu trùng có thể dài tới 20 mm.
- Vòng đời: Trưởng thành là loài ruồi nhỏ trông giống muỗi nhưng không đốt. Trứng được đẻ thành khối gelatin trong nước, nở sau 2-3 ngày. Ấu trùng trải qua 4 giai đoạn phát triển trước khi hóa nhộng và nổi lên mặt nước để lột xác thành ruồi.
2. Tác hại đối với hạt giống và cây lúa
Thiệt hại nặng nề nhất thường xảy ra trong khoảng 3 đến 5 tuần đầu tiên sau khi gieo sạ. Cụ thể:
- Tấn công hạt giống: Giun huyết có khả năng ăn rỗng hạt giống vừa mới gieo, khiến hạt không thể nảy mầm hoặc làm giảm sức sống của mầm cây.
- Phá hủy bộ rễ: Chúng ăn và cắt đứt các rễ non của cây con. Điều này khiến cây lúa không bám được vào đất, dễ bị trôi dạt hoặc chết héo do không hấp thụ được dinh dưỡng.
- Đối tượng ít bị ảnh hưởng: Những cây lúa đã phát triển bộ rễ thứ cấp hoàn chỉnh thường ít bị gây hại nghiêm trọng hơn.
3. Phương pháp quản lý và phòng trừ
Để bảo vệ năng suất ngay từ đầu vụ, người nông dân cần lưu ý các biện pháp sau:
- Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật: Kiểm soát giun huyết chủ yếu dựa vào việc sử dụng các loại thuốc trừ sâu đã được đăng ký.
- Lúa gieo sạ hàng không: Nên phun thuốc lần đầu ngay trong ngày gieo sạ.
- Lúa sạ hàng (sạ khô): Chỉ nên xử lý thuốc sau khi đã cho nước vào ruộng ổn định và khi thấy có dấu hiệu thiệt hại rõ rệt trên cây trồng.
- Lưu ý về canh tác: Việc luân canh cây trồng thường không có tác dụng ngăn chặn giun huyết vì chúng là loài sống trong môi trường nước và có thể tồn tại ở nhiều sinh cảnh thủy sinh khác nhau.
